umbra umbrella mały cień

 

Przez ostatnie kilka dni prawdziwy żar leje się z nieba. Każdy pragnie zaszyć się w cieniu. Mam nadzieję, że znaleźliście sobie jakieś przewiewne ocienione miejsce, w którym  możecie się rozłożyć z książką, tabletem czy podręcznikiem i wertować nowe angielskie słówka (przecież każdy o tym marzy na wakacjach, nie? 😉 ). Ja leżąc w cieniu, myślałam o… cieniu, a że różnicę między shade a shadow już Wam wyjaśniałam (LINK) to postanowiłam pogrzebać trochę w słowniku etymologicznym online (LINK) i znaleźć słowo “cień”. Znalazłam łacińskie umbra i kilka ciekawych słów zawierających rdzeń -UMBR-. Zapraszam więc na nowy post z serii etymologia.

Rdzeń -UMBR- pochodzi od łacińskiego umbra, czyli „cień”. Pierwszym wyrazem z tym rdzeniem jaki przychodzi do głowy jest umbrella, czyli parasol, czyli coś co rzuca mały cień, wręcz cienik, gdyż -ella- to końcówka zdrobnienia.

Rdzeń –UMBR– znajdziemy również w słowie adumbrate /ˈadʌmbreɪt/ oznaczającym przedstawiać coś w zarysie, jeszcze niewyraźnie (a shadowy version of sth)

The Secretary of State would only adumbrate his ideas for bringing peace to Bosnia.

Adumbrate jest też synonimem słowa foreshadow, czyli zapowiadać coś, zwiastować

Rats scurring off a ship were believed to adumbrate a coming disaster at sea.

– A bad review by a critic may adumbrate the failure of a new film.

Czasem, choć rzadziej adumbrate oznacza też zaciemniać, przesłaniać (overshadow):

-‘her happy reminiscences were adumbrated by consciousness of something else’

Rdzeń –UMBR– znajdziecie też w słowie penumbra oznaczającym półcień (w optyce lub astronomii) wyjaśniony w słowniku Cambridge tak: „the part of a shadow, especially one made by something blocking the sun, in which only part of the light is blocked:

-In a lunar eclipse, the outer shadow or penumbra is a zone where Earth blocks a portion of the sun’s rays.”

Rzadko, ale jednak, penumbra może też określać coś co nie jest do końca jasne (takie shadowy), coś co nie jest ani czarne, ani białe np.

-a penumbra of secrecy

‘The right to privacy falls under the penumbra of US Constitution; though it is not specifically guaranteed there, the Supreme court has held that it is implied, and thus that the government may not intrude into certain areas of a citizen’s private life.’

‘The area of the investigation was the penumbra where both the FBI and the CIA wanted to pursue their leads”

Przy czym to metaforyczne znaczenie penumbra jest stosowane w amerykańskim angielskim, gdyż powyższe przykłady znalazłam w słowniku i vocabulary builderze Merriam-Webster’s

Ostatni w moim zestawieniu wyraz z rdzeniem –UMBR– to raczej Wam znany wyraz umbrage /ˈʌmbrɪdʒ/ oznaczający urazę, obrazę. Zazwyczaj spotykamy go w konstrukcji take umbrage at sth – poczuć się czymś urażonym np.

‘She took umbrage at his remarks’

-‘Will she take umbrage if she isn’t invited to the wedding?’

A jak to skojarzyć z cieniem? Poczucie urazy (feeling of resentment) żywimy wobec osoby co do której mamy jakiś cień wątpliwości, podejrzeń (shadowy suspicion) a tak na serio to trudno powiedzieć dlaczego uraza wywodzi się od łacińskiego rdzenia cień. Musicie po prostu zapamiętać. Możecie też skojarzyć z drugim znaczeniem słowa umbrage czyli listowie, wachlarz listowia, czyli cień rzucany przez drzewa:

-‘She rested beneath the umbrage of the old oak.’

– ‘The umbrage of the tree didn’t prevent the blinding light of the sun from getting to my eyes.’

Mam nadzieję, że spodobał Wam się kolejny wpis z serii “etymologiczne poszukiwania” jak tak dajcie łapkę w górę! 😉 Zapraszam też na inne wpisy z tej serii (LINK)

źródła

 Słownik Etymologiczny online
(1) http://www.etymonline.com

Merriam-Webster’s Vocabulary Builder

Przykłady za:

https://en.oxforddictionaries.com/definition/adumbrate

Cambridge Dictionary http://dictionary.cambridge.org

https://www.merriam-webster.com